Compositie

Toen Vincent in zijn brief van 15 september 1883 aan zijn broer Theo schreef over 'de eerste studie' die hij geschilderd had, sloot hij een schets van het schilderij bij.
Met zijn eigen woorden:

"Ik voeg hierbij een krabbeltje naar mijn eerste geschilderde studie uit deze buurt, een hut op de heide. Een hut geheel uit plaggen en stokken slechts gemaakt."

Helaas is deze schets, dit krabbeltje, nooit teruggevonden.

Deze schets had nog een indicatie kunnen zijn of het schilderij "Plaggenhut met stokken" 'de eerste studie' is, of juist kunnen bewijzen dat hij het niet is.

Omdat deze schets verdwenen is zullen we nooit de compositie van 'de eerste studie' te weten komen tenzij de schets opduikt of het schilderij zelf gevonden wordt......

Het is zeer wel mogelijk dat de schets ooit aangeboden is geweest aan het Van Gogh Museum ter authentificatie. Helaas zijn de archieven van aangeboden werken strikt verboden voor onderzoekers.

Teneinde te beoordelen of de compositie van "Plaggenhut met stokken" van Van Gogh kan zijn, rest ons niet anders dan dit werk te vergelijken met andere bekende composities van Van Gogh. Omdat de compositie van een schilderij een relatie heeft met de afgebeelde onderwerpen wordt tevens bekeken of het onderwerp Vincent's interesse had.

De vraag of de afzonderlijke onderwerpen - de plaggenhut, de figuren en de afgebeelde lucht - aanwezig konden zijn in Drenthe in September 1883 wordt behandeld in de Onderwerp-sectie.

Ondanks dat de schets van 'de eerste studie' verdwenen is, bestaat er een kleine aanwijzing omtrent de compositie.
In bovengenoemde brief schrijft Vincent enthousiast over wat hij gezien heeft rond Hoogeveen. Zoals hij wel vaker deed gebruikte hij een bekend schilderij als referentie om zijn broer te verduidelijken wat hij beschreef. In dit geval vervolgt hij:

"Hoe 't exterieur daarvan in de schemering of even na zonsopgang zich voordoet, kan ik niet juister zeggen dan u zeker schilderij van Jules Dupré in herinnering te brengen, dat meen ik van Mesdag behoort, met twee hutten erop, waarvan de mosdaken verbazend diep van toon afkomen tegen een dampige, stoffige avondhemel. Dat is hier."

Vincent had dit schilderij van J. Dupré, "Avond", een jaar eerder gezien.

In het boek "De Drentse tijd van Vincent van Gogh", schrijven de auteurs:

"In juli bezoekt Vincent de Tentoonstelling van schilderijen uit particuliere verzamelingen, die gehouden wordt van 15 juni tot 16 juli. "Dezer dagen heb ik nog een tentoonstelling Franse kunst gezien (aan de Boskant) uit de collecties Mesdag, Post & c. er is veel moois daar van Dupré, Corot, Daubigny, Diaz, Courbet, Breton, Jacque & c."
Vervolgens geeft hij een beschrijving van enkele werken.
Op twee schilderijen, die hij op die tentoonstelling heeft gezien, komt hij in Drenthe terug, niet alleen om zijn broer dan duidelijk te maken wat hij heeft gezien, maar ook hebben deze werken hem aangezet een soortgelijk onderwerp vast te leggen. Het betreft hier twee werken van Jules Dupré: "Avond", waarop een tweetal boerderijen tegen een avondlucht zijn weergegeven en "Herfst", waarop een groep grillig gevormde oude bomen met daartussen een zeer klein weergegeven persoon."

Ik ben geen compositie-expert, een analyse van de compositie zal daarom door iemand anders uitgevoerd moeten worden.
Als we "Plaggenhut met stokken" vergelijken met schilderijen uit de Drentse periode zien we het volgende:

Volgens mij past het schilderij bij de anderen qua compositie en stemming.



Het is een bekend gegeven dat Vincent's interesse bij de arbeiders en armen lag. Hun hutten hadden een speciale aantrekkingskracht op hem. Er zijn vele tekeningen, aquarellen en schilderijen van Van Gogh waarop hutten afgebeeld zijn, te veel om hier op te noemen.
Vincent's interesse wordt het best geïllustreerd aan de hand van zijn eigen woorden, geschreven in een brief aan Theo, 21 juli 1882:

"Al is het dat ik dikwijls in de beroerdigheid zit, toch is er binnen in mij een kalme, reine harmonie en muziek. In het armste huisje, in het smerigste hoekje zie ik schilderijen of tekeningen. En als met onweerstaanbare aandrang gaat mijn geest die richting uit."

Sommigen zien hierin een oorzaak voor Vincent's onvermogen zijn werk te verkopen. De mensen die kunst kochten, de bovenklasse, zou in zijn schilderijen een aanklacht gezien hebben tegen de verschillen tussen rijk en arm.

Plaggenhut met stokken & Vincent van Gogh - door Carl & Ans 2003-2005.

Plaggenhut met stokken

J. Dupré - "Avond"
(1875-1880)

Houdt u in gedachten, bij vergelijking van deze plaatjes, dat de foto van "Plaggenhut met stokken" door mijzelf, een amateur, gemaakt is.
Tevens is het schilderij nooit schoongemaakt of gerestaureerd.