Onderwerp

In dit deel van deze website worden de verschillende onderwerpen die weergegeven zijn in het schilderij "Plaggenhut met stokken" nader onderzocht.
Ieder object wordt separaat bekeken.
(De wijze waarop de objecten in relatie met elkaar zijn afgebeeld, de compositie, wordt behandeld in de Compositie-sectie).

De belangrijkste vragen die per object beantwoord moeten worden, zijn:

- "Wat zien we?"
- "Past de aanwezigheid van dit object in Drenthe in
   September 1883?"

Met andere woorden; "Kan dit object gezien en geschilderd zijn door Vincent van Gogh?"

(De vraag of dit object Vincent's interesse had om geschilderd te worden wordt behandeld in de Compositie-sectie).



De objecten:

De meeste mensen zullen de plaggenhut het hoofdonderwerp vinden. Daarna de lucht, gevolgd door het vlakke land met het pad en de vrouw met het kind.

Laten we bovenstaande indeling aanhouden en proberen de 2 vragen te beantwoorden:

1. De plaggenhut.
2. De lucht.
3. Het vlakke land en het pad.
4. De vrouw met het kind.



1. De plaggenhut.

"Wat zien we?"
Afgebeeld is een plaggenhut. In de negentiende eeuw stonden er veel plaggenhutten in de provincie Drenthe. Ze werden voornamelijk gebruikt als huisvesting voor veenarbeiders. Niet alle plaggenhutten waren hetzelfde, door de verschillende combinaties van bouwmaterialen;

- Plaggen
- Turven
- Stokken (kale boomstammen)
- Planken
- Stenen

was er een grote diversiteit in soorten.

Het type plaggenhut als afgebeeld behoort tot de allerkleinste en meest eenvoudige soort. Er zijn geen houten muren, laat staan muren van steen.
De stokken die de muur ondersteunen zijn duidelijk zichtbaar.
Tevens zijn er geen ramen te bekennen.

De vraag; "Wat zien we?" kan beantwoord worden met:
"Een zeer eenvoudige kleine plaggenhut gebouwd van turven/plaggen en stokken".



De volgende vraag is of dit type plaggenhut voorkwam in de gebieden Zwartschaap en Stuifzand bij Hoogeveen waar Vincent 'de eerste studie' schilderde.
Het is buiten kijf dat er vele plaggenhutten stonden in deze gebieden rond 1883.
Daarom is het waarschijnlijk dat een plaggenhut als geschilderd in "Plaggenhut met stokken" daar gevonden kon worden.

Ik ben nog steeds op zoek naar een 'plaggenhut-expert', die waarschijnlijk zaken over de hut kan vertellen die een leek niet ziet of weet.




2. De lucht.

De lucht als afgebeeld in "Plaggenhut met stokken" is bewolkt.
De zon zelf is niet zichtbaar, het licht komt vanaf de horizon aan de linkerzijde.
Het wolkentype is Cirrus en/of Cirrostratus.
Uit bovenstaande kan geconcludeerd worden dat het schilderij bij zonsopkomst of 's avonds bij zonsondergang gemaakt is.

Was dit soort bewolking aanwezig nabij Hoogeveen op 13-15 September 1883?
(De datum waarop Vincent 'zijn eerste studie' schilderde).

Vincent's eigen woorden komen hier te pas. In het tweede deel van zijn eerste brief vanuit Drenthe (geschreven 12 September) schrijft hij:

"Ben hedenmorgen vroeg opgestaan wegens ik nogal nieuwsgierig was. Het weer was prachtig, de lucht is helder en tintelend als in Brabant".

De archieven van het KNMI bevestigen dit: Het is zonnig en droog nazomer-weer, de temperatuur is tegen de 20 graden Celsius. Het is licht tot half bewolkt.

Teneinde te onderzoeken of de geschilderde wolken overeenkomen met de weersomstandigheden van ca. 14 september 1883 heb ik contact gezocht met het KNMI.
Daar trof ik behulpzame mensen die belangeloos hun medewerking gaven.
De conclusie van het KNMI is dat op basis van de beschikbare weergegevens, niet uitgesloten kan worden dat het schilderij op 13, 14 of 15 september 1883 geschilderd is.
Met andere woorden, de geschilderde wolken zouden op bovengenoemde data gezien kunnen zijn te Hoogeveen.
Helaas ontbreekt er enig aanknopingspunt om vast te stellen of het een zonsopkomst of zonsondergang betreft.

Uit bovenstaande kan geconcludeerd worden dat de lucht als geschilderd in "Plaggenhut met stokken" overeenkomstig is met de weer-condities toen Vincent 'de eerste studie' schilderde.





3. Het vlakke land en het pad.

Wat zien we? In de rechter onderhoek van het schilderij een desolaat vlak landschap, bruin-groen van kleur. Een pad loopt naar de horizon.
In September kleurt de heide bruin-groen.

'De eerste studie' is geschilderd in de gebieden Stuifzand & Zwartschaap. Dit zijn vlakke afgelegen heidegebieden, de paden waren van zand.

Vincent zelf schrijft in brief 389[324] van 15 September:

"De heide is rijk."

4. De vrouw met het kind.

Naast de plaggenhut zien we een vrouw met een kind. De vrouw draagt een witte muts en blauwachtige kleding. De kleren van het kind zijn eveneens blauw.

De aanwezigheid van een vrouw is duidelijk toen Vincent 'de eerste studie' schilderde.
Zie de Brieven-sectie.
Een kind wordt niet genoemd in de brieven. (Sommigen kunnen hierin een presentatie zien van Vincent's vriendin Sien en haar kind, die hij slechts een paar dagen eerder verlaten had).

Het type kleding van de vrouw en het kind kan geplaatst worden aan het eind van de negentiende eeuw.

Plaggenhut met stokken & Vincent van Gogh - door Carl & Ans 2003-2005.

Plaggenhut met stokken







Plaggenhut met stokken

Dijk & van der Sluis schreven:
In de omgeving van de beide gehuchten (Stuifzand & Zwartschaap) stonden in de tijd waarin Van Gogh ze bezocht veel plaggenhutten.


Plaggenhut met stokken

Brief KNMI
24 april 2003
Volledige tekst

Plaggenhut met stokken